Šesti Festival drame i pozorišta balkanskog kulturnog prostora „Teatar na raskršću“, koji je od 6. do 12. oktobra 2025. godine održan u Narodnom pozorištu u Nišu, večeras se završava svečanom dodelom nagrada i izvođenjem predstave Mihael Kolhas u režiji Borisa Liješevića, u izvođenju Jugoslovenskog dramskog pozorišta iz Beograda. Ova predstava biće izvedena u čast nagrađenih i označiće svečani završetak još jednog uspešnog festivalskog izdanja koje je, kao i prethodnih godina, okupilo istaknuta pozorišta iz celog regiona.
U okviru takmičarskog programa, publika je imala priliku da pogleda pet pažljivo odabranih predstava koje su pokazale bogatstvo i raznovrsnost savremene pozorišne umetnosti Balkana: Galeb Antona Pavloviča Čehova u režiji Aleksandra Ivanovskog (NU Teatar „Jordan H. K. Džinot“, Veles, Severna Makedonija), Kiselina Asje Krsmanović u režiji Nermina Hamzagića (Bosansko narodno pozorište, Zenica, Bosna i Hercegovina), Kuća za lutke, drugi deo Lukasa Hnata u režiji Jasena Pejankova (Narodno pozorište „Ivan Vazov“, Sofija, Bugarska), Gospoda Glembajevi Miroslava Krleže u režiji Danila Marunovića (Crnogorsko narodno pozorište, Podgorica, Crna Gora) i Očevi i oci Slobodana Selenića u režiji Veljka Mićunovića (Narodno pozorište u Beogradu, Srbija).
Stručni žiri festivala, koji su činili Irfan Mensur (predsednik), Andrej Nosov, Anđelika Simić, Nenad Novaković i Gordana Goncić, jednoglasno je odlučio da se nagrada za najbolju predstavu festivala dodeli beogradskom Narodnom pozorištu za predstavu Očevi i oci. U obrazloženju žirija istaknuto je da ova predstava, zasnovana na prepoznatljivim literarnim vrednostima Slobodana Selenića, kroz stradanje jedne porodice prikazuje društvene promene i istorijske okolnosti koje oblikuju našu stvarnost. Dosledno sprovedena savremena pozorišna forma i izuzetna kolektivna igra ansambla donose novo, savremeno čitanje Selenićevog romana – predstavu koja, kako je istaknuto, „boli i opominje“.
Režiserska nagrada pripala je Nerminu Hamzagiću za predstavu Kiselina Bosanskog narodnog pozorišta iz Zenice. Žiri je njegovu režiju ocenio kao emotivnu, preciznu i doslednu, ističući da je zajedno s glumcima i snažnim tekstom uspeo da izgradi poetski i univerzalan svet jedne porodice – a time i svih balkanskih porodica.
Nagrada za najbolju žensku ulogu ravnopravno je pripala Gordani Boban za ulogu u Kiselini i Kristini Obradović za ulogu Baruonice Kasteli Glembaj u Gospodi Glembajevima Crnogorskog narodnog pozorišta. Gordana Boban je, prema oceni žirija, snažno i bez patetike izgradila univerzalan scenski lik, dok je Obradovićeva u svom tumačenju kompleksne i tragične Baruonice uspela da objedini kontradiktorne osobine – čednost, strast, snagu i ranjivost.
Za najbolju mušku ulogu nagrađen je Cvetan Aleksijev, tumač Torvalda u predstavi Kuća za lutke, drugi deo Narodnog pozorišta „Ivan Vazov“ iz Sofije, koji je, kako je ocenjeno, svedenim, ali snažnim glumačkim izrazom ostvario upečatljivu i zrelu ulogu.
Aneta Ivanova iz iste predstave osvojila je priznanje za najbolju mladu glumicu, dok je Stevan Vuković iz Crnogorskog narodnog pozorišta nagrađen kao najbolji mladi glumac za ulogu Alojzija Silberbrandta u Gospodi Glembajevima.
Nagrada za scenografiju pripala je Zorani Petrov za Očeve i očeve, a za kostimografiju Mariji Marković Milojev iz iste predstave. Oba priznanja potvrđuju visok umetnički nivo beogradske produkcije, u kojoj su vizuelni elementi i funkcionalnost scenskog prostora doprineli stvaranju prepoznatljive poetske atmosfere.
Za originalnu scensku muziku nagrađena je Nevena Glušica za Očeve i očeve, dok je nagrada za scenski pokret pripala glumačkom ansamblu predstave Kuća za lutke, drugi deo, zbog precizno sprovedenog mizanscena i kolektivne discipline u igri.
Posebno priznanje žirija – specijalna nagrada za glumačke bravure – dodeljena je ansamblu predstave Očevi i oci: Milošu Đorđeviću, Nikoli Rakočeviću, Aleksandru Vučkoviću, Vanji Ejdus, Vanji Milačić, Seni Đorović, Ivi Milanović i Nikoli Ristanovskom. Žiri je naglasio da su „filigranski izgrađeni karakteri i snaga kolektivne igre“ doneli ovom ansamblu izuzetan umetnički rezultat.
Žiri Okruglog stola kritike takođe je svoju nagradu dodelio predstavi Očevi i oci, istakavši njenu slojevitu dramaturgiju i moćnu glumačku igru koja uspeva da prikaže istorijski i emocionalni raspon jedne porodice kroz tri generacije, u kontekstu promena koje su oblikovale 20. vek. U obrazloženju je navedeno da se u završnim scenama predstave „oseća sav fatični tragizam sudbine naroda na ovim prostorima, koji poprima razmere antičkog patosa“.
S druge strane, novinarski žiri odlučio je da svoju nagradu dodeli predstavi Gospoda Glembajevi u režiji Danila Marunovića, u produkciji Crnogorskog narodnog pozorišta. Novinari su istakli da je Marunović uspeo da klasični Krležin tekst prevede u savremeni scenski jezik, zadržavajući njegovu suštinu, ali ga istovremeno obogativši novim, aktuelnim značenjima. Posebno je pohvaljena završna scena predstave, koja, kako su naveli, „na upečatljiv i simboličan način povezuje Krležin svet sa današnjim društvenim trenutkom“.
Festival „Teatar na raskršću“, koji već šestu godinu okuplja istaknute autore i pozorišta iz regiona, još jednom je potvrdio svoj značaj kao mesto susreta i dijaloga balkanskih kultura. Ovogodišnje izdanje obeležilo je snažno umetničko nadmetanje, razmena ideja i estetika, ali i jasno svedočanstvo da pozorište i dalje ostaje prostor preispitivanja, dijaloga i zajedničkog razumevanja – baš onako kako njegov naziv sugeriše – na raskršću.
